Bảo dưỡng nồi hấp tiệt trùng: các bộ phận cần kiểm tra định kỳ để vận hành an toàn
TITLE_TABLE_OF_CONTENT
Nồi hấp tiệt trùng (autoclave) là thiết bị không thể thiếu trong phòng thí nghiệm vi sinh, bệnh viện và cơ sở sản xuất. Thiết bị dùng hơi nước bão hòa dưới áp suất, thường ở 121 °C (áp suất khoảng 0,1 MPa so với khí quyển) trong 15–20 phút, để tiêu diệt vi sinh vật kể cả bào tử. Vì làm việc với nhiệt độ và áp suất cao, nồi hấp vừa phải tiệt trùng đạt yêu cầu vừa phải an toàn cho người vận hành. Bảo dưỡng định kỳ là cách hiệu quả nhất để đảm bảo cả hai.

1. Gioăng cửa
Gioăng (ron) cửa giữ kín buồng hấp khi có áp suất. Sau nhiều chu kỳ nóng – nguội, gioăng sẽ lão hóa.
Dấu hiệu cần thay: gioăng nứt, chai cứng, biến dạng hoặc dính bẩn; có hơi xì quanh cửa; nồi không lên được áp hoặc lên áp rất chậm.
Cách bảo dưỡng: lau sạch gioăng và mặt tiếp xúc bằng khăn ẩm sau khi sử dụng, không dùng vật sắc nhọn hoặc dung môi mạnh. Kiểm tra bằng mắt hằng tuần và thay theo khuyến cáo của nhà sản xuất hoặc ngay khi có hư hỏng.

2. Đồng hồ áp suất
Đồng hồ áp suất cho biết áp suất trong buồng hấp, giúp người vận hành đối chiếu với nhiệt độ.
Dấu hiệu bất thường: kim không trở về 0 khi buồng đã xả hết áp; kim rung, kẹt; giá trị áp suất không tương ứng với nhiệt độ hiển thị (ví dụ nhiệt độ 121 °C nhưng áp suất lệch nhiều so với khoảng 0,1 MPa).
Cách bảo dưỡng: kiểm tra mỗi ngày trước khi chạy; kiểm định, hiệu chuẩn định kỳ theo quy định về thiết bị chịu áp lực; thay mới khi mặt kính vỡ hoặc kim hoạt động sai.

3. Van an toàn
Van an toàn tự động xả hơi khi áp suất vượt ngưỡng cho phép, là lớp bảo vệ cuối cùng chống quá áp.
Cách bảo dưỡng: kiểm tra van không bị rò, không bị cặn bám làm kẹt; kiểm định định kỳ theo quy định. Tuyệt đối không chặn, chỉnh hoặc tháo van an toàn.
4. Điện trở gia nhiệt và buồng chứa nước
Điện trở đun nước để tạo hơi. Nếu dùng nước có nhiều khoáng chất, cặn vôi sẽ bám lên điện trở.
Dấu hiệu: thời gian gia nhiệt kéo dài; nồi không đạt nhiệt độ cài đặt; nhảy aptomat hoặc báo lỗi điện trở; có cặn trắng trong buồng.
Cách bảo dưỡng: dùng nước cất hoặc nước khử khoáng theo khuyến cáo nhà sản xuất; xả nước và vệ sinh buồng định kỳ (thường hằng tuần với nồi dùng thường xuyên); tẩy cặn và kiểm tra cách điện của điện trở trong các đợt bảo trì.

5. Bình xả, van xả và lọc
Bình xả chứa nước ngưng và hơi xả sau chu kỳ hấp. Lưới lọc ở đáy buồng giữ lại mảnh vỡ, giấy, thạch tràn…
Cách bảo dưỡng: đổ và vệ sinh bình xả thường xuyên, không để nước xả đầy quá mức; tháo lưới lọc ra rửa sạch; kiểm tra van xả đóng mở bình thường, không rò rỉ.

Kiểm tra hiệu quả tiệt trùng
Bảo dưỡng phần cứng cần đi kèm giám sát hiệu quả tiệt trùng:
- Chỉ thị hóa học (băng keo chỉ thị, que chỉ thị) cho mỗi mẻ hấp.
- Chỉ thị sinh học chứa bào tử Geobacillus stearothermophilus theo tần suất phòng thí nghiệm quy định, ví dụ hằng tuần hoặc hằng tháng.
- Thử nghiệm Bowie-Dick hằng ngày đối với nồi hấp có hút chân không trước, để kiểm tra khả năng loại bỏ không khí.
- Ghi nhật ký vận hành: nhiệt độ, áp suất, thời gian, kết quả chỉ thị của từng mẻ.
Lịch bảo dưỡng tham khảo
| Tần suất | Công việc |
|---|---|
| Hằng ngày | Kiểm tra mực nước, gioăng cửa, đồng hồ áp suất; lau sạch buồng |
| Hằng tuần | Xả nước, vệ sinh buồng và lưới lọc, đổ bình xả |
| Hằng tháng | Kiểm tra van an toàn, đường ống, đầu nối; kiểm tra chỉ thị sinh học |
| 6–12 tháng | Bảo trì tổng thể, tẩy cặn điện trở, hiệu chuẩn cảm biến nhiệt độ và áp suất, kiểm định thiết bị chịu áp lực |
Tần suất cụ thể nên điều chỉnh theo hướng dẫn của hãng và cường độ sử dụng thực tế.
Kết luận
Gioăng cửa, đồng hồ áp suất, van an toàn, điện trở gia nhiệt và bình xả là những bộ phận cần được chú ý nhất. Phát hiện sớm hao mòn giúp nồi hấp vận hành an toàn, tiệt trùng đạt yêu cầu và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Công ty TNHH TMDV Kỹ thuật TPG nhận bảo dưỡng, sửa chữa nồi hấp tiệt trùng Hirayama, ALP và nhiều hãng khác; cung cấp gioăng, đồng hồ áp suất, bình xả, điện trở gia nhiệt, board màn hình chính hãng; sửa chữa tận nơi, bảo hành dài hạn. Liên hệ hotline 0398 296 539 hoặc email tpg.trading.group@gmail.com.






