Tầm quan trọng của bảo trì định kỳ thiết bị phòng thí nghiệm: đừng đợi hỏng mới sửa
TITLE_TABLE_OF_CONTENT
Trong nhiều phòng thí nghiệm, thiết bị chỉ được "để ý" khi đã hỏng: tủ ấm không lên nhiệt, nồi hấp không lên áp, máy ly tâm báo lỗi. Lúc đó, mẫu đang chờ, kết quả bị trễ, chi phí sửa chữa thường cao hơn nhiều so với dự kiến. Bảo trì định kỳ (bảo trì phòng ngừa) là cách tiếp cận ngược lại: kiểm tra, vệ sinh, thay thế linh kiện hao mòn theo lịch, trước khi sự cố xảy ra.

Bảo trì định kỳ khác gì sửa chữa?

- Sửa chữa (bảo trì khắc phục): thực hiện sau khi thiết bị đã hỏng. Thiết bị phải dừng, công việc bị gián đoạn, và lỗi ban đầu có thể đã kéo theo hư hỏng các bộ phận khác.
- Bảo trì định kỳ (bảo trì phòng ngừa): thực hiện theo kế hoạch, khi thiết bị vẫn đang hoạt động bình thường. Kỹ thuật viên phát hiện dấu hiệu hao mòn và xử lý khi chi phí còn thấp, vào thời điểm phòng thí nghiệm chủ động sắp xếp.
6 lợi ích của bảo trì định kỳ
1. Kết quả đo chính xác, đáng tin cậy. Cảm biến nhiệt độ trôi, cân bị lệch, tốc độ ly tâm không đúng… đều làm sai kết quả mà người dùng khó nhận ra. Bảo trì đi kèm kiểm tra và hiệu chuẩn giúp thiết bị luôn đo đúng.
2. Giảm hỏng hóc đột xuất và thời gian dừng máy. Phần lớn sự cố lớn bắt đầu từ những dấu hiệu nhỏ: gioăng hở, quạt kêu, cặn bám, bụi ở dàn ngưng. Phát hiện sớm giúp tránh dừng máy giữa chừng một chương trình thử nghiệm.
3. Tiết kiệm chi phí. Thay một gioăng cửa, vệ sinh một dàn ngưng rẻ hơn rất nhiều so với thay máy nén, bo mạch hay điện trở bị cháy do quá tải kéo dài. Chưa kể chi phí mẫu phải làm lại, hóa chất, môi trường và nhân công.
4. Kéo dài tuổi thọ thiết bị. Thiết bị được vệ sinh, bôi trơn, thay linh kiện hao mòn đúng lúc sẽ vận hành bền hơn, giúp phòng thí nghiệm khai thác tối đa giá trị khoản đầu tư.
5. An toàn cho người vận hành. Nồi hấp làm việc với áp suất, tủ sấy với nhiệt độ cao, máy ly tâm với tốc độ lớn, nhiều thiết bị dùng gas lạnh và điện áp. Kiểm tra van an toàn, khóa cửa, bộ bảo vệ quá nhiệt, tiếp địa là phần không thể thiếu của bảo trì.
6. Đáp ứng ISO/IEC 17025, GMP và yêu cầu đánh giá. Các hệ thống chất lượng đều yêu cầu thiết bị phải được bảo trì, kiểm tra, hiệu chuẩn theo kế hoạch và có hồ sơ. Lịch bảo trì và biên bản bảo trì là bằng chứng quan trọng khi đánh giá công nhận, tái đánh giá hay thanh tra.
Dấu hiệu thiết bị đang cần được bảo trì

- Thời gian gia nhiệt, làm lạnh dài hơn bình thường.
- Nhiệt độ, áp suất, tốc độ dao động hoặc lệch so với thiết bị chuẩn.
- Tiếng ồn, rung, mùi khét bất thường.
- Rò nước, rò hơi, cặn trắng bám trong buồng hoặc đường ống.
- Báo lỗi lặp lại dù đã khởi động lại.
- Đã quá 12 tháng kể từ lần bảo trì, hiệu chuẩn gần nhất.
Xây dựng kế hoạch bảo trì cho phòng thí nghiệm
- Lập danh mục thiết bị, ghi rõ model, số serial, năm sử dụng, mức độ quan trọng với kết quả.
- Xác định tần suất cho từng thiết bị dựa trên hướng dẫn của hãng, cường độ sử dụng và yêu cầu chất lượng.
- Phân công rõ ràng: việc hằng ngày, hằng tuần (vệ sinh, kiểm tra) do người dùng thực hiện; bảo trì kỹ thuật định kỳ do kỹ thuật viên có chuyên môn thực hiện.
- Ghi chép đầy đủ: nhật ký vận hành, biên bản bảo trì, chứng chỉ hiệu chuẩn, linh kiện đã thay.
- Rà soát định kỳ: thiết bị nào hỏng nhiều thì tăng tần suất bảo trì hoặc lên kế hoạch thay thế.
Tần suất tham khảo cho một số thiết bị phổ biến

| Thiết bị | Người dùng tự kiểm tra | Bảo trì kỹ thuật |
|---|---|---|
| Nồi hấp tiệt trùng | Hằng ngày: mực nước, gioăng, đồng hồ áp suất | 6–12 tháng; kiểm định thiết bị chịu áp lực theo quy định |
| Tủ ấm, tủ sấy | Hằng tuần: nhiệt độ, gioăng, vệ sinh buồng | 6–12 tháng, kèm hiệu chuẩn nhiệt độ |
| Tủ vi khí hậu, tủ lạnh, tủ âm sâu | Hằng tuần: nhiệt độ, độ ẩm, cảnh báo | 6 tháng vệ sinh dàn ngưng; 12 tháng bảo trì tổng thể |
| Bể điều nhiệt, chiller | Hằng ngày: mức chất lỏng | 6–12 tháng: tẩy cặn, kiểm tra bơm, gas lạnh |
| Cân phân tích | Hằng ngày: cân bằng, kiểm tra bằng quả cân | 12 tháng hiệu chuẩn |
| Máy ly tâm | Hằng tuần: vệ sinh rotor, buồng | 12 tháng: kiểm tra tốc độ, khóa cửa, rotor |
Bảng chỉ mang tính tham khảo; tần suất thực tế cần theo hướng dẫn của hãng và quy định nội bộ.
Kết luận
Bảo trì định kỳ không phải là chi phí phát sinh, mà là khoản đầu tư giúp phòng thí nghiệm có kết quả chính xác, vận hành liên tục, an toàn và luôn sẵn sàng cho các cuộc đánh giá. Đừng đợi thiết bị hỏng mới sửa.
Công ty TNHH TMDV Kỹ thuật TPG cung cấp dịch vụ bảo trì định kỳ và sửa chữa thiết bị phòng thí nghiệm của Memmert, Binder, Hirayama, ALP, IKA, Julabo, Atago, Haier và nhiều hãng khác: lập kế hoạch bảo trì theo năm, kiểm tra, vệ sinh, thay linh kiện chính hãng, có biên bản bảo trì đầy đủ; sửa chữa tận nơi, bảo hành dài hạn. Liên hệ hotline 0398 296 539 hoặc email tpg.trading.group@gmail.com để được tư vấn miễn phí.







